Page 74 - Demo

72DEFEKTET Q%u00cb LIDHEN ME T%u00cb FOLURINThemi q%u00eb nj%u00eb person ose nj%u00eb aktor ka diksion t%u00eb mir%u00eb kur dallojm%u00eb tek ai:a. sakt%u00ebsi nga ana kuptimore; b. qart%u00ebsi n%u00eb shqiptimin e %u00e7do zanoreje dhe bashk%u00ebting%u00eblloreje; c. qart%u00ebsi n%u00eb shqiptimin e %u00e7do fjale e fraze n%u00eb t%u00ebr%u00ebsi. N%u00eb baz%u00eb t%u00eb krahinave ndahen dhe gabimet shqiptimore, t%u00eb cilat jan%u00eb t%u00eb papranueshme p%u00ebr t%u00eb folur%u00ebn letrare. P.sh.: nga krahinat e Veriut, bashk%u00ebtingelloret q%u00eb nuk shqiptohen sakt%u00eb jan%u00eb: %u00c7, Q, GJ, XH, nd%u00ebrsa dy zanoret e bashkuara %u2013 UE %u2013 p%u00ebrdoren vend e pa vend. N%u00eb krahinat e Shqip%u00ebris%u00eb s%u00eb Mesme, LL-ja dhe DH-ja ngat%u00ebrrohen me njera-tjetr%u00ebn, nd%u00ebrsa E-ja dhe A-ja vijn%u00eb me artikulim t%u00eb hapur e t%u00eb zbardhur. N%u00eb Jug, ka karakteristika t%u00eb t%u00eb shqiptuarit m%u00eb fort sesa duhet t%u00eb zanoreve, duke i zgjatur m%u00eb shum%u00eb, nd%u00ebrkoh%u00eb q%u00eb R-ja shqiptohet fort, pasi artikulohet me m%u00eb shum%u00eb se nj%u00eb p%u00ebrplasje t%u00eb gjuh%u00ebs n%u00eb qiellz%u00ebn e p%u00ebrparme. Shqiptimi jo i sakt%u00eb vjen edhe nga defektet organike (t%u00eb lindura) dhe joorganike (q%u00eb merren gjat%u00eb jet%u00ebs p%u00ebr shkak t%u00eb zakoneve t%u00eb k%u00ebqija n%u00eb shqiptim). Defektet organike jan%u00eb: deformim i nofull%u00ebs s%u00eb poshtme, kontraksione t%u00eb t%u00eb dy nofullave, gjuha shum%u00eb e shkurt%u00ebr, defekte t%u00eb nd%u00ebrtimit anatomik t%u00eb rrethit t%u00eb dh%u00ebmb%u00ebve, e mbajtura shum%u00eb e goj%u00ebs etj. K%u00ebto lloj defektesh nuk rregullohen, vet%u00ebm me p%u00ebrjashtime t%u00eb rralla. Nd%u00ebrsa ato joorganike jan%u00eb marr%u00eb gjat%u00eb rritjes: p%u00ebr shembull: S-ja dhe SH-ja mund t%u00eb jen%u00eb fishk%u00ebllyese nga mbajtja e gishtit n%u00eb goj%u00eb n%u00eb f%u00ebmij%u00ebri; po k%u00ebshtu, mund t%u00eb ket%u00eb tendosje t%u00eb lehta t%u00eb nofullave, buz%u00eb t%u00eb flashk%u00ebta etj.P%u00ebr t%u00eb p%u00ebrmir%u00ebsuar shqiptimin e bashk%u00ebting%u00eblloreve, aktorit i vijn%u00eb n%u00eb ndihm%u00eb dhe fjal%u00eb-shpejtat apo zhd%u00ebrvjelloret. Ato jan%u00eb krijime t%u00eb nj%u00eb grupi fjal%u00ebsh me nj%u00eb bashk%u00ebting%u00ebllore t%u00eb p%u00ebrbashk%u00ebt dhe ndihmojn%u00eb n%u00eb artikulim t%u00eb sakt%u00eb dhe t%u00eb shpejt%u00eb. Merrni me radh%u00eb t%u00eb gjitha zhd%u00ebrvjelloret e m%u00ebposhtme dhe kaloni te nj%u00eb lexim m%u00eb i shpejt%u00eb. Kontrolloni frym%u00ebmarrjen gjat%u00eb ushtrimit.1. Pastruesja pastronte parvazet e penxhereve, parvazet e penxhereve pastronte pastruesja.2. Balua ishte besnik i bariut, besnik i bariut ishte Balua.3. Tri sopata plaka presin tre plepa pleq, plepi me plak ka palc%u00eb m%u00eb pak.4. Shum%u00eb sharra sharrojn%u00eb shpejt shum%u00eb pisha, shum%u00eb pisha s%u2019sharrohen shum%u00eb shpejt pa shum%u00eb sharra.5. Dhe%u00b4 dhe%u00b4 dhe dhe%u00b4 more, dhe%u00b4 more se dhe%u00b4 dhe%u00b4.6. Kapaku mbi banak, banaku n%u00ebn kapak; n%u00ebn kapak nj%u00eb banak, mbi banak nj%u00eb kapak.USHTRIME ZHD%u00cbRVJELLOREBashk%u00ebting%u00eblloret sipas vendit t%u00eb artikulimit%u2022 Shqiptoni me radh%u00eb bashk%u00ebting%u00eblloret: paragjuhore %u2013 N, L, LL, R, RR; mesgjuhore %u2013 NJ, J, Q, GJ; prapagjuhore %u2013 K, G; buzore %u2013 B, P, M; dh%u00ebmbore %u2013 S, SH, C, %u00c7, X, XH, Z, ZH, T, D, TH, DH; faringale %u2013 H; bashk%u00ebting%u00ebllore buzoro-dh%u00ebmbore %u2013 F, V. Studioni marr%u00ebdh%u00ebnien midis tingujve. Zmadhojeni l%u00ebvizjen ose pozicionet p%u00ebrkat%u00ebse, lexoni me rit%u00ebm t%u00eb ngadalt%u00eb. Kujdes: A arrini t%u00eb prodhoni nj%u00eb tingull t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb p%u00ebr secil%u00ebn bashk%u00ebting%u00ebllore? V%u00ebzhgoni n%u00ebse ve%u00e7antit%u00eb e zon%u00ebs gjeografike ose dialektet ndikojn%u00eb n%u00eb shqiptimin e sakt%u00eb! Mos ndoshta difektet dhe zakonet e k%u00ebqija n%u00eb t%u00eb folur ju pengojn%u00eb t%u2019i shqiptoni tingujt ashtu si%u00e7 duhet? A e p%u00ebrdorni me ekonomi frym%u00ebmarrjen?